Hip fracture شکستگی لگن
شکستگی لگن خاصره معمولا در اثر ضربه مستقیم همراه با فشار به لگن خاصره ایجاد میشود. اما گاهی نیز بر اثر نیروی غیر مستقیم ایجاد میگردد. به عنوان مثال در تصادفات رانندگی زمانی که زانوی شخص به داشبورد اتومبیل میخورد، نیروی زیادی به سر استخوان ران وارد میشود که میتواند باعث شکستگی لگن شود.
علائم
• نشانههای عوارض شکستگی
• درد و حساسیت در ناحیه باسن و کشاله ران که بر اثر حرکت، بیشتر میشود.
• مصدوم به حالت خوابیده به پشت با وجود اینکه سالم به نظر میرسد قادر به نشستن یا برخاستن نیست و پای سمت آسیب دیده معمولا به سمت بیرون چرخیده است.
• اگر مثانه یا مجاری ادراری آسیب دیده باشند مصدوم میل شدیدی به دفع ادرار دارد و اگر ادرار کند ممکن است آغشته به خون باشد.
• در صورت خونریزی داخلی یا خارجی علائم و نشانههای شوک مانند افت فشار خون و تند شدن نبض و ... ممکن است وجود داشته باشد.
عوارض شکستگی لگن خاصره
از عوارض عمده شکستگی لگن خاصره ، آسیب به احشاء (از جمله مجاری ادراری و مثانه ، رکتوم یا واژن) و خونریزی داخلی میباشد که ممکن است مصدوم مقدار زیادی خون از دست بدهد. مصدوم حتی ممکن است تا 4 لیتر خون از دست بدهد و همین سبب شوک و مرگ مصدومین بشود.
شكستگي لگن دومين شكستگي شايع در كشور است كه از نظر خطر جاني در رتبه اول شكستگيها قرار دارد.
یک مطالعه مرتبط:
مقدمه:
شكستگي لگن بدنبال تروماي شديد ايجاد مي شود كه بدليل صدمات همراه و عوارض مي تواند باعث مرگ و مير شود. اين مطالعه عوارض مختلف شكستگي لگن را مورد بررسي قرار داده است.
روش مطالعه:
اين پژوهش يك مطالعه توصيفي مي باشد. جمعيت مورد مطالعه بيماران بستري شده با تشخيص شكستگي لگن در طول يك سال (82) در بيمارستانهاي اردبيل كه حدود 74 نفر بودند. جمع آوري داده ها با استفاده از شرح حال، معاينه فيزيكي و استفاده از پرونده بيمار و گزارش راديولوژيكي و تكميل پرسشنامه مربوطه صورت گرفته و نتايج بدست آمده با استفاده از نرم افزار آماري SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.
نتايج:
از نظر سني 6.74درصد از بيماران مرد و 4.25درصد زن بودند و بيشتر بيماران 4.59درصد در محدوده سني 40-21 سال بودند و شايعترين علت آسيب لگني تصادف با اتومبيل به عنوان سرنشين بود (8.37درصد) آسيب لگني در همه بيماران از نوع غير نافذ و بيشتر شكستگي ها پايدار بودند (7.79درصد) شايعترين آسيب همراه صدمات سر و گردن و شايعترين عارضه شكستگي لگن آسيب دستگاه ادراري تناسلي (6.16درصد) بودند. ساير عوارض به ترتيب شيوع شامل شوك هموراژيك و آسيب عصبي 5.9درصد، آسيب ركتوم و آسيب هاي عروقي (1.4درصد) بودند و مرگ و مير بيماران در حدود 8.6درصد بود.
بحث و نتيجه گيري: آمار بدست آمده از لحاظ شيوع نسبي درصد عوارض شكستگي با آمار مربوط به مطالعات خارجي مشابه بود. سن، جنس، صدمات همراه و ميزان مرگ و مير بيماران به طور نسبي مطابق با آمارهاي خارجي بود.
نقش تغذیه در جوش خوردن شکستگی ها:
سال ها طول می کشد تا یک شکستگی کاملا جوش بخورد. عوامل زیادی در جوش خوردن شکستگی ها نقش دارند مانند سن بیمار، نوع استخوان شکسته شده، شدت نیرویی که به استخوان وارد شده و آن را شکسته است، صدمه نسج نرم همراه، باز یا بسته بودن شکستگی، وجود عفونت، بیماری های زمینه ای، تغذیه و داروهای مختلف. یک انسان بالغ با فعالیت فیزیکی متوسط روزانه به 2500 کالری نیاز دارد که از طریق تغذیه تامین می شود، همین انسان در صورتی که دچار چند شکستگی شود میزان کالری مورد نیاز وی به شش هزار کالری افزایش خواهد یافت که باید آن را از طریق تغذیه تامین کرد.
مصرف مايعات در روز اول پس از عمل. بعد از آن رژيم خاصي لازم نيست. البته امكان دارد توصيه شود كه كلسيم رژيم غذايي بيشتر باشد.
پروتیین ها
مهمترین ماده غذایی جهت تامین کالری پروتین ها می باشند. مصرف کم آنها باعث می شود که شکستگی ضعیف جوش بخورد و مدت جوش خوردن نیز طولانی شود. پروتئین ها باعث افزایش جذب کلسیم از روده و نیز افزایش نشستن کلسیم روی استخوان می گردند. یکی از مهمترین مواد تشکیل دهنده پروتئین ها در این مورد لیزین نام دارد که در شیر کم چرب، ماهی، سویا و مخمرها وجود دارد . بهتر است منبع تامین کننده پروتئین ها گیاهی باشد چون پروتئین های حیوانی مانند گوشت قرمز باعث برداشت کلسیم از استخوان و دفع آن از کلیه ها می گردند. پروتئین های گیاهی را که به این منظور میشود استفاده کرد در غلات، لوبیا، و سبزیجات به مقدار زیادی وجود دارند.
مواد معدنی
مهم ترین مواد معدنی استخوان کلسیم و فسفر می باشند، که بخصوص کلسیم در مواد غذائی زیر به مقدار زیادی وجود دارد. ماست کم چرب (هر لیوان ماست حدود 350 میلی گرم کلسیم دارد)، ساردین، سبزیجات سبز، اسفناج، بادام، پرتقال (هر عدد پرتقال متوسط حدود 50 میلی گرم کلسیم دارد)، سویا و بادام زمینی. بنا بر این خوردن این مواد در جوش خوردن شکستگی ها مفید است.
مواد معدنی دیگری که باعث تحریک جوش خوردگی میشوند عبارتند از روی، مس، سیلیکون و منیزیم.
روی کمک به ساخته شدن کال (جوشگاه شکستگی) کرده و کمک کننده تولید پروتئین های استخوان ساز است.
مس کمک کننده به تشکیل بافت همبند استخوان است.
سیلیکون کمک کننده به تشکیل بافت همبند استخوان و افزایش جذب کلسیم از روده می باشد.
منیزیوم جهت متابولیسم کلسیم وجود آن لازم است.
ویتامین ها
ویتامین های E، B6, K, D وC در تشکیل جوشگاه شکستگی و درسرعت جوش خوردن شکستگی نقش مهمی دارند
ویتامین C : کمک کننده در تشکیل بافت همبند استخوان و ضد مواد اکسیدانت که مانع جوش خوردن هستند میباشد.
ویتامین D: تنظیم کننده جذب کلسیم مواد غذائی در روده است. ۱۵ دقیقه تابش آفتاب به پوست بدن در روز تمامی احتیاجات ویتامین D بدن را تامین می کند، البته تابش آفتاب نباید از پشت شیشه باشد
ویتامین K : باعث نشستن کلسیم روی استخوان و سبب کاهش دفع کلسیم از ادرار می شود. از طرف دیگر استخوان سازی را تحریک نموده و مانع پوکی استخوان است.
ویتامین B6 : تنظیم کننده اثرات ویتامینK روی استخوان است،
ویتامین E: ضد اکسیدانت های آزاد که اثر تخریبی روی استخوان دارند است.
بعضی از مواد غذایی باعث افزایش دفع کلسیم از ادرار می شود، در نتیجه روی استخوان اثر تخریبی داشته و جوش خوردن را به تاخیر می اندازند. این مواد عبارتند از
کافئین (قهوه، نوشابه)
گوشت قرمز
مشروبات الکلی
شکر (شیرینی جات، نوشابه) مصرف بیش از حد شکر مانع جذب پروتئین ها و سایر مواد غذایی از روده می شود.
نمک
خلاصه
برای اینکه شکستگی زودتر جوش بخورد باید نکات زیر را در رژیم غذایی رعایت کرد.
مواد غذایی زیر را مصرف کنید:
1. مقدار کافی پروتئین پروتئین های گیاهی ترجیح داده می شوند
2. کلسیم از طریق مواد غذایی یا داروهای مکمل
3. مصرف بیشتر مواد غذایی که لیزین دارند شیر کم چرب، ماهی، سویا و مخمرها
4. ویتامین های E , C , B6 , D , K
5. مواد غذایی شامل منیزیم ، روی ، مس و سیلیکون
از مواد غذایی زیر پرهیز کنید:
1. شکر
2. نمک
3. گوشت قرمز
4. مشروبات الکلی
5. کافئین، قهوه، نوشابه
در پایان باید ذکر شود که یکی از عوامل موثر که باعث اختلال در جوش خوردن شکستگی می شود، سیگار است. مصرف دخانیات باعث می شود که قطر سرخرگ ها 25 درصد کمتر شود. این تنگی عروق، گذشته از عوارض زیادی که دارد باعث می شود که مواد غذایی و دیگر عوامل موثر به محل جوش خوردگی کمتر برسد و در نتیجه شکستگی دیرتر جوش بخورد و یا اصلا خوش نخورد.
اصول درمان :
جراحي تنها راه درمان است و نبايد خود درماني كرد. جراح ارتوپد قطعات شكسته شده استخوان را به هم متصل ميكند و با استفاده از وسايل مخصوص آنها را در جاي خود ثابت ميكند. البته در افرادي كه استخوانهايشان توانايي رشد و ترميم مناسب را ندارند، تمام يا قسمتي از مفصل ران تعويض و جاي آن يك مفصل مصنوعي گذاشته ميشود. بر خلاف اكثر شكستگيها، اين نوع شكستگي معمولاً احتياج به گچ گرفتن ندارد.
پس از جراحي، بهطور معمول حمام بگيريد. ميتوانيد محل بخيه را با ملايمت و با استفاده از صابون ملايم غيرمعطر بشوييد. پانسمان اختياري است.
فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري
پس از به دست آوردن هوشياري بعد از عمل، پاي ديگر خود را مرتب حركت دهيد تا احتمال تشكيل لخته در سياهرگهاي عمقي پا كمتر شود. اكثر متخصصين ارتوپدي بيماران خود را تشويق ميكنندتا هرچه زودتر برخيزند و راه بروند
نظارت دقيق توسط تیم توانبخشی و بخصوص فیزیوتراپی براي بازتواني ضروري است.
نکات مهم در توانبخشی لگن:
۱- پیشگیری از شکستگی مهمتر از درمان است.استفاده از شورتهای دارا ی ساپورت و حمایت طرفی که حالت ضربه گیر دارد در افراد مسن توصیه می شود.
۲- کاهش شانس افتادن با ورزشهای خاص مانند ورزشهای تعادلی یوگا و یا تاچی .تغییرات در محیط منزل و بخصوص سرویس هداشتی و حمام جهت کاهش شانس افتادن استفاده از وسایل کمکی مانند عصا یا واکر بر طبق وضعیت بیمار.
۳-بیمار یکه دچار شکستگی لگن است باید هرچه زودتر راه برود و در صورت لزوم در بخش طب فیزیکی و توانبخشی بستری شده و با تمهیدات تیم توانبخشی به زندگی عادی برگردد.
ابتدا بیمار با عصای زیر بغلی و یا واکر با نظارت فیزیوتراپیست ماهر راه خواهد رفت سپس میزان وزنی که باید توسط بیمار تمل شود تنظیم شده و به بیمار اجازه حرکت داده می شود.
استفاده از ترد میل و دوچرخه در مرحله بعدی خواهد بود.
آموزش نحوه از پله بالا و پایین رفتن نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. در پله بالا رفتن ابتدا باید پای سالم قرار گیرد سپس پای مبتلا و در صورت پایین آمدن از پله ها ابتدا پای مبتلا و سپس پای سالم قرار گیرد.
بازتواني ممكن است ماه ها طول بكشد. در ابتدا نياز به استفاده از واكر يا چوب زير بغل خواهد بود. شناكردن و پازدن روي دوچرخههاي ثابت براي بازتواني بسيار مفيد هستند.
با پيشرفت روند ترميم شكستگي، تدريجاً كارهاي روزمره خود را از سر گيريد.
یک مطالعه مرتبط دیگر:
شكستگي لگن، شكستگي در انتهاي پروكسيمال استخوان فمور، نزديك مفصل لگن مي باشد 75 درصد با صدمات متعدد از جمله خونريزي وسيع، صدمه به عروق و اعصاب، صدمه به مثانه، روده ها و احتباس ادرار همراه است.
به طور كلي علت ايجاد كننده شكستگي لگن سقوط از بلندي، تصادف با موتور يا اتومبيل و صدمات همراه له شدگي مي باشد. در افراد جوان تر در اثر تصادف با اتومبيل يا دوچرخه ايجاد مي شود.
انواع شكستگي لگن شامل شكستگي سر فمور، شكستگي گردن فمور، شكستگي اينتروكانتر، شكستگي تروكانتر مي باشد.
علائم شكستگي لگن شامل اكيموز، تندرنس، تورم موضعي، عدم تحمل وزن و تغييرشكل اندام پاي صدمه ديده به سمت خارج ميچرخد
اكثراً شكستگي لگن به سرعت جوش مي خورد زيرا استخوان لگن از بافت اسفنجي و داراي عروق خوني زياد تشكيل شده است. عوارضي كه اين بيماران را تهديد مي كند شامل عفونت، تاخير در جوش خوردن، عدم جوش خوردن، نكروز آواسكولار، بد جوش خوردن، كوتاه شدن استخوان، آسيب به عروق خوني بزرگ، آسيب به اعصاب، آسيب به احشاء، آسيب به اندام، گرفتاري مفصلي ناشي از شكستگي، آمبولي چربي مي باشد.
لذا با توجه به عوارض خطرناك اين نوع شكستگي لازم است كه مراقبتهايي براي اين افراد در نظر گرفته شود. مراقبت ها شامل زخم بستر، بدجوش خوردن، تغذيه كمتر از نياز بدن، تحرك بدني، الگوي نامناسب خواب، جلوگيري از بروز صدمه می باشد.
دكتر بيژن فروغ استاد دانشگاه ،رئیس بخش بیمارستان فیروزگر و مدیر گروه طب فیزیکی و توانبخشی دانشگاه،موسس مرکز تحقیقات دانشگاه، عضو انجمن بین المللی درد، عضو انجمن جهانی طب فیزیکی ،عضو انجمن جهانی توانبخشی مغز و اعصاب WFNR،عضو مرکز تحقیقات ضایعات نخاعی ،عضو مرکز تحقیقات دیابت